คิดอย่างไท / กวี บ้านไท

สงครามข่าวอาหรับ...'ทีวี-ดาวเทียม'

ความพยายามของสถานีวิทยุบีบีซี แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของทีวีข่าวอาหรับ 24 ชั่วโมงในการเมืองโลกปัจจุบัน เพราะข่าวสารที่ได้จากสื่ออื่นๆ สู้ทีวีข่าวสดตลอดวันไม่ได้ มีทั้งภาพและเสียงและความตื่นเต้น ยิ่งในตอนนี้สงครามอิรักเป็นประเด็นหลักในสงครามข่าวสารสากล

รัฐบาลอังกฤษภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรีโทนี่ แบลร์ ซึ่งถือเป็น 'เพื่อนซี้' ของสหรัฐอเมริกาอยากจะช่วยรัฐบาลอเมริกันมากๆ ในเรื่องนี้ รู้ดีว่าสงครามด้านข่าวสารภาษาอาหรับที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ สหรัฐยังเป็นรอง ถึงแม้นจะบอกว่าไม่เกี่ยวกันก็ตาม ตอนนี้รัฐบาลสหรัฐให้ความสนใจเรื่องนโยบายทางด้านวัฒนธรรมมาก เพราะต้องการที่จะเข้าใจประเทศมุสลิมมากขึ้นเพื่อสร้างภาพลักษณ์ที่ดีกว่าในโลกอาหรับ

สาเหตุหลัก คือ มีสถานีข่าว 24 ชั่วโมงสอง-ช่องที่คอยเสนอข่าวแบบสะท้อนความคิดเห็นของชาติอาหรับของอัล-จาซีร่า และอีกช่องที่ชื่อว่า อัล-อาราบียา เสนอข่าวเกี่ยวกับความเคลื่อนไหวในโลกอาหรับ โดยเฉพาะในตะวันออกกลางและสถานการณ์ในอิรัก ส่วนสหรัฐอเมริกาก็มีสถานีข่าวอาหรับ อัล-ฮูร่า ซึ่งถ่ายทอดจากสหรัฐอเมริกา แต่สู้อัล-จาซีร่าไม่ได้

แฟนพันธุ์แท้ของบีบีซีไม่พอใจที่เห็นผู้อำนวยการบีบีซีคนใหม่ นิเกล แช็ปแมน ออกมาตอกยํ้าว่าบีบีซียังสามารถแข่งขันในการแสดงข่าวอาหรับได้ในสถานการณ์ปัจจุบัน และคิดว่ามันจะทำให้ความน่าเชื่อถือของบีบีซีลดน้อยลง ต้องไม่ลืมว่า อังกฤษเข้าสู่สงครามอิรักพร้อมกับสหรัฐ ส่งทหารหลายกองพันเพื่อรับภาระร่วมกับทหารอเมริกัน

อาทิตย์ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีอิหร่านคนใหม่ มามูด อาเมดินจัต ได้ประกาศกลางที่ประชุมในกรุงเตหะราน ว่าจำเป็นต้องกำจัดประเทศอิสราเอลออกจากพื้นผิวโลก ประเด็นนี้สร้างความตึงเครียดให้กับการเมืองในตะวันออกกลางทันที และนี่คือสถานการณ์ในปัจจุบันที่โลกของสงครามข่าวสารอาหรับจะต้องเข้ามาเกี่ยวข้อง

ความเคียดแค้นของโลกอาหรับที่มีอิสราเอลและสหรัฐในฐานะประเทศที่สนับสนุนอิสราเอลยังอยู่ในระดับสูง ตราบใดที่ปัญหาความขัดแย้งระหว่างปาเลสไตน์กับอิสราเอลยังไม่ได้รับการแก้ไข ถึงแม้นว่าสถานการณ์จะดีขึ้นกว่าเดิมก็ตาม

ถ้าหันมาดูสถานการณ์ข่าวสารในเอเชีย ก็มีแนวโน้มในลักษณะเดียวกันนี้ ประเทศจีนได้เปรียบมากกว่าทุกประเทศ รวมทั้งญี่ปุ่นด้วย เพราะได้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาที่สองอย่างเป็นทางการและได้เริ่มถ่ายทอดข่าวเป็นภาษาอังกฤษ ทางสถานีโทรทัศน์ซีซีทีวี-เก้า เพราะรัฐบาลจีนรู้ดีว่าการเป็นมหาอำนาจใหมนั้น ต้องมีอำนาจทางด้านข่าวสารด้วย นอกเหนือจากด้านเศรษฐกิจและการเมือง

ส่วนยักษ์ใหญ่อย่างญี่ปุ่นเองต้องประสบความล้มเหลวในเรื่องการขยาย 'ข้อมูล-ข่าวสาร' เพราะสถานีเอ็นเอชเคไม่สามารถเผยแพร่ข่าวในต่างประเทศได้อย่างที่ต้องการ เพราะมีคนดูในวงจำกัดกว่าช่องซีซีทีวีเก้าของจีน

อีกไม่นาน อาเซียนอาจจะต้องคิดทำแบบเดียวกัน เพราะสมาชิกเริ่มเห็นความจำเป็นที่จะต้องมีสถานีข่าว 24 ชั่วโมงเพื่อสะท้อนความคิดเห็นของคนในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ เมื่อหกปีก่อนอาเซียนเคยคิดแบบนี้ แต่ทำไม่สำเร็จ เพราะสมาชิกอาเซียนไม่ยอมควักเงิน

หลังจากอาเซียนไม่ยอมออกเงิน รัฐบาลสิงคโปร์ออกฉายเดียวโดยการตั้งสถานีแชนนัลนิวส์เอเชีย ในการเสนอข่าวเกี่ยวกับสิงคโปร์ ภูมิภาคและข่าวต่างประเทศ แต่ที่ผ่านมาช่องนี้ยังเป็นปากเสียงให้กับประเทศสิงคโปร์เท่านั้น ไม่ได้พูดแทนอาเซียนอย่างที่คิดกันไว้

ในปีหน้า รัฐบาลฝรั่งเศสจะเริ่มออกรายงานข่าวเป็นภาษาฝรั่งเศส 24 ชั่วโมงเพื่อสู้กับช่องข่าวภาษาอังกฤษ ทั้งของบีบีซีและซีเอ็นเอ็น ฝรั่งเศสเห็นว่าข่าวที่เสนอในช่องภาษาอังกฤษ โดยเฉพาะในช่วงสงครามอิรัก จะเอนไปทางสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ อย่างเห็นได้ชัด